Al twijfelden sommigen…
 Het is een korte mededeling, drie woordjes in onze vertaling, maar het zijn woorden die me altijd weer verwonderen. Aan het eind van het evangelie van Matteüs wordt verteld hoe Jezus zijn leerlingen nog eenmaal ontbiedt naar de berg in Galilea. Als ze Hem daar zien, knielen ze in aanbidding neer … maar sommigen twijfelen.
Jezus geeft hen de opdracht om de wereld in te trekken en het evangelie te verspreiden. Het zogenaamde zendingsbevel. En Hij verzekert dat Hij met hen zal zijn, ‘tot aan de voltooiing van deze wereld’. Het is het machtige slotakkoord van dit evangelie. Er is een vreemd contrast tussen de aanbidding en de twijfel. De ontmoeting met de opgestane Heer roept blijkbaar verschillende reacties op. Je zou denken, dit moet zo’n bijzondere overrompelende en overtuigende ervaring zijn geweest, als de leerlingen na zijn dood Jezus opnieuw zien. Toch is er ook twijfel. Die twijfel wordt verder niet uitgelegd. Ook niet wie het zijn die twijfelen, of wat voor reden of argumenten zij daarvoor hebben. Opmerkelijk is ook dat Jezus daar verder niet op ingaat. Hun twijfel – hoe heeft dit zich geuit? Deden zij even niet mee met de aanbidding? Hielden ze zich op de vlakte? Hebben ze hun aarzelingen stem gegeven? – het blijft allemaal onbenoemd. Is hun twijfel daarna weggenomen? Als Jezus het woord tot hen richt, nadat Hij dichterbij gekomen is – ook zo’n terloopse mededeling die van alles suggereert – spreekt Hij machtige woorden. Hij geeft hun de opdracht het evangelie in de wereld te verspreiden. En vooral, Jezus verzekert hen dat aan Hem alle macht in hemel en op aarde is gegeven, en dat Hij met hen zal zijn ‘tot aan de voltooiing van deze wereld’. Is nu het laatste restje twijfel weggenomen? Zijn degenen die nog aarzelden nu niet overtuigd? Het slot van het evangelie is een constructie van Matteüs. Hij maakt daarmee de cirkel van zijn verhaal rond. Dat is de betekenis van de berg, die in het evangelie op verschillende momenten een belangrijke rol vervult. Dat is ook de reden waarom de leerlingen terug naar Galilea moeten, waar het ooit allemaal begon. De gebruikte taal, met name de doopformule, laat zien dat deze tekst ontstaan is in de praktijk van de vroege christelijke kerk. Juist deze achtergrondinformatie maakt het nog wonderlijker dat die vermelding over de twijfel is opgenomen. Je zou namelijk kunnen denken dat in de reconstructie achteraf zulke ‘oneffenheden’ zouden zijn weggepoetst… De conclusie kan alleen maar zijn, dat deze twijfel bewust wordt vermeld. Zoals alles in het evangelie er staat met een reden en zoals we altijd niet anders hebben dan de tekst zoals die ons is overgeleverd. De twijfel is niet weggeretoucheerd. Waarom niet? Misschien wel omdat die twijfel geen smet op het verhaal is, maar er wezenlijk bij hoort. Zonder twijfel geen echt geloof. Of, andersom gezegd: de twijfel is het bewijs van een levend geloof. Dat klinkt tegenstrijdig, maar het is volgens mij een belangrijk inzicht. Zelf leerde ik dat ooit van de theoloog Paul Tillich. Twijfel is niet het tegengestelde van geloof. Tegenover geloof staat volgens hem onverschilligheid. Twijfel is juist een kenmerk van waar geloof, want het laat volgens Tillich zien dat je een levend geloof hebt. Twijfel is onderdeel van de dynamiek van geloven. Geloven is nooit een vast bezit, dat je rustig bewaren kunt, ergens op zolder bij wijze van spreken. Echt geloven is levend, is een voortdurende wisselwerking tussen overgave en twijfel, tussen vertrouwen en wanhopen. Het geloven is steeds iets wat je op je eigen twijfel en weerstand veroveren moet. Daarom, die korte mededeling, zonder nadere toelichting zodat we er verder maar na raden moeten (of mogen), die paar woordjes zijn essentieel. Juist de twijfel overtuigt me van de waarheid en de levensechtheid van wat hier verteld wordt. Jezus belooft: Ik ben met jullie, alle dagen… Ds. Bert Altena meditatie voor Leeftocht (juni 2026) | ||
| terug | ||
.jpeg)