“Na de aardbeving een vuur,
maar niet in het vuur is de ENE;
na het vuur de stem van een zachte stilte”
(I Koningen 19:12, Naardense vertaling)

De stille tijd in het jaar breekt voor velen aan. Enkele weken vrij van werk of opleiding. Ook het kerkenwerk staat een paar maanden op een laag pitje. Tijd voor op vakantie gaan of thuis ontspannen, in ieder geval je aandacht even verleggen naar andere dingen. Tijd om te recreëren - te her-scheppen - en zo weer nieuwe inspiratie krijgen. Dat heeft een mens op zijn/haar tijd nodig.

Op de eerstvolgende Kliederkerk in september staat het verhaal van de ontmoeting van de profeet Elia met God op de Horeb centraal. Dit verhaal doet me altijd goed wanneer ik behoefte voel aan een pauze in de voortgaande stroom van bezigheden en hoop op nieuwe inspiratie.

De profeet Elia gaat zwaar gebukt onder zijn opdracht. Hij probeert koning en volk terug te brengen naar dienst aan de God van Israël. Hij is vermoeid door alle weerstand die hij hierbij ondervindt en zijn leven wordt bedreigd door de Baälaanbidders. De profeet verlangt alleen nog maar om te sterven. Maar de Heer sterkt hem met eten en drinken en stuurt hem naar de berg Horeb. Hier trekt de ENE aan hem voorbij. Eerst is er een krachtige storm, dan een aardbeving en dan vuur. Maar in deze verschijnselen is de Heer niet. Wel in “de stem van een zachte stilte”.

Wat hier in het Hebreeuws staat is moeilijk te vertalen en elke vertaling geeft het dan ook anders weer. Hoe moet je ook de tegenstrijdigheid van een stilte die spreekt weergeven? Je kunt denken aan een levende, vriendelijke stilte als in de natuur. Een stilte waarin de mens zichzelf terug kan vinden. Maar volgens sommige vertalers wijst de oorspronkelijke betekenis van deze woorden op een verstarring door een hoog, indringend geluid. Zo spreekt Miskotte van een verpletterende stilte, een drukkend zwijgen. Deze stilte weerspiegelt de gemoedstoestand van de profeet die werkelijk aan het eind van zijn latijn is.

En zo kun je stilte ook op heel verschillende manieren beleven. Stilte is niet altijd prettig, want het confronteert je ook met alles wat diep in je leeft, zowel fijne als minder fijne dingen. Je dagelijkse bezigheden ontnemen daar vaak het zicht op, maar valt dat alles weg, dan plaatst stilte je onontkoombaar voor je vragen en angsten.

De profeet ontmoet in de stilte God en dat betekent ook zichzelf. Uit het vervolg blijkt dat dit hem geneest. Hij mag er zijn voor God en voelt zich opnieuw gesterkt in zijn dienst aan Hem. Hij hoort dat hij er niet zo alleen voor staat als hij denkt; nog vele gelovigen delen in zijn strijd! Hij krijgt een nieuwe opdracht, waarin de toekomst voor het land en volk oplicht. Met kracht vervolgt hij nu zijn weg.

De stem in een zachte stilte horen, ontmoeting met de Bron van ons leven en zo ook jezelf hervinden. Mag deze stille tijd ons zo nieuwe levensmoed geven.


Ds. Gert Wybe van der Werff
meditatie voor Leeftocht (juli/augustus 2026)